ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ – ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ


Πρόκληση Ηθικής Βλάβης ή Ψυχικής Οδύνης

Χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης επί τροχαίου ατυχήματος μπορεί να ζητηθεί στη περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας,

αλλά και στη περίπτωση της καταστροφής ή φθοράς του πράγματος (αυτοκίνητο και λοιπά είδη που υπέστησαν καταστροφή λόγω τροχαίου ατυχήματος).

 

Ικανότητα του Φυσικού Προσώπου να υποστεί Ηθική Βλάβη ή Ψυχική Οδύνη 

Βασική προϋπόθεση για τη πρόκληση ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης είναι η ικανότητα του φυσικού προσώπου να δέχεται επιδράσεις από τον εξωτερικό κόσμο. Έτσι αν το συγκεκριμένο μέλος της οικογένειας του θανατωθέντα είχε στη συγκεκριμένη περίπτωση αναπτυγμένο σε τέτοιο βαθμό το συναισθηματικό του κόσμο, ώστε να συναισθάνεται ψυχική οδύνη από την απώλεια του στενού συγγενικού του προσώπου, είναι ζήτημα πραγματικό. Όπως είναι ζήτημα πραγματικό η εκτίμηση ότι ένα άτομο είναι σε θέση να αντιληφθεί τη πλήρη ή τη μερική καταστροφή ενός αυτοκινήτου, ή το βαρύ τραυματισμό του επί τροχαίου ατυχήματος.

Παλαιότερα γινόταν νομολογιακά δεκτό ότι σε πρόσωπα διανοητικώς ανάπηρα, ή πολύ μικρής ηλικίας δεν μπορεί να επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Όμως κατά την ορθότερη άποψη ο υπόχρεος δεν απαλλάσσεται από το συμπτωματικό γεγονός ότι ο δικαιούχος της χρηματικής ικανοποίησης, για κάποια αιτία πρόσκαιρη ή διαρκή δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί τη σημασία της αδικοπραξίας.

Πάντως στη νομολογία παρατηρείται τάση να ελαχιστοποιείται το κατώτατο όριο ηλικίας από την οποία το πρόσωπο δικαιούται να λάβει χρηματική ικανοποίηση, αφού έχει κριθεί ότι δικαιούται τέτοιας τέκνο 14 μηνών, δύο ετών κλπ.

Αντίθετα τέκνα που γεννήθηκαν μετά τη θανάτωση γονέα, κατά τη μάλλον κρατούσα γνώμη στη νομολογία, δεν έχουν δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης.

Υπάρχει όμως και η τάση να αντιμετωπίζεται το θέμα της επιδίκασης χρηματικής ικανοποίησης σε τέτοια πρόσωπα υπό το πρίσμα της αποκατάστασης της μέλλουσας ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, περίπτωση κατά την οποίαν θεωρείται απόλυτα δικαιολογημένο σύμφωνα με αυτή την άποψη, να επιδικάζεται από τώρα χρηματική ικανοποίηση και σε βρέφος ακόμα, για τη ψυχική οδύνη που θα υποστεί κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, όταν φθάσει σε ηλικία

να αισθάνεται ψυχικό πόνο από την έλλειψη του γονέα του, που θανατώθηκε από ατύχημα. 

Πάντως και όσον αφορά τα νομικά πρόσωπα, είναι δύσκολο να γίνει δεκτό τέτοιο αίτημα (περί χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη), σε περίπτωση προκλήσεως υλικών ζημιών στο αυτοκίνητο εταιρείας, που είναι ιδιοκτήτρια του βλαβέντος αυτοκινήτου. Τέτοιο αίτημα  συνήθως απορρίπτεται.

Ειδικά και όσον αφορά την περίπτωση δικαιούχου χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, κατ’ Άρθρον 932 ΑΚ, δικαιούχος είναι η οικογένεια του θύματος.

Επειδή όμως ο νόμος δεν εξειδικεύει ποιοί συγγενείς υπάγονται στην έννοια της οικογένειας, η νομολογία αρκείται στη κατά περίπτωση κρίση, ήτοι εάν ένα πρόσωπο ανήκει στην έννοια της οικογένειας κατά τη κρίση του Δικαστηρίου.

Έτσι κρίθηκε ότι στην έννοια της οικογένειας κατ’ Άρθρον 932 ΑΚ, ανήκουν τα πρόσωπα που ήταν στενά συνδεδεμένα με το θανατωθέντα, όπως είναι η σύνοικος σύζυγος, τα τέκνα και τα αδέλφια, τα οποία μπορεί να διέμεναν χωριστά αλλά με τα οποία ο θανατωθείς είχε ισχυρό δεσμό.

Όπως επίσης ο παππούς και η γιαγιά του θανατωθέντα αλλά και ετεροθαλείς αδελφοί. Όσον αφορά τους εξ αγχιστείας συγγενείς, έχει γίνει δεκτό ότι δικαιούνται χρηματικής ικανοποίησης οι εξ αγχιστείας α΄βαθμού δηλαδή πεθερός, πεθερά, γαμβρός, νύφη.

Αντίθετα έχει κριθεί ότι, ενώ δικαιούται χρηματική ικανοποίηση για ψυχική οδύνη ο αδελφός του θύματος, δεν δικαιούται η νύφη του.

Το τελευταίο καιρό επικρατεί μία τάση διεύρυνσης της έννοιας «οικογένεια», ώστε να εμπίπτουν σε αυτήν όλα τα πρόσωπα που συνδέονταν προς τον θανατωθέντα με δεσμούς στενής συγγένειας και αγάπης, ενώ η ύπαρξη των δεσμών αυτών, ως πραγματικό ζήτημα, απόκειται στη κρίση του Δικαστηρίου.

Έτσι είναι δυνατόν να επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση στο μνηστό, το εξώγαμο τέκνο και σ’ αυτόν που συζεί σε ελεύθερη ένωση, εφόσον βέβαια κριθεί ότι τα πρόσωπα αυτά υπέστησαν πράγματι ψυχική οδύνη από την απώλεια του προσφιλούς τους προσώπου. 

Αντίθετα έχει κριθεί ότι δεν εμπίπτει στην έννοια της οικογένειας, η μητρυιά του θύματος.

Στην περίπτωση κατά την οποίαν υπάρχουν περισσότεροι δικαιούχοι, κάθε μέλος της οικογένειας έχει δική του αυτοτελή απαίτηση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, η οποία δεν αποκλείεται από το γεγονός ότι επιδικάστηκε τέτοια ικανοποίηση σε άλλα μέλη της οικογένειας.